Początek tego roku przyniósł intensywne opady śniegu, które sparaliżowały wiele miejscowości i ponownie zwróciły uwagę na problem zimowego utrzymania chodników. Zasypane ciągi piesze, śliskie nawierzchnie i rosnąca liczba wypadków sprawiły, że temat obowiązków właścicieli nieruchomości wrócił do debaty publicznej. Tym razem impulsem była petycja skierowana do Sejmu, w której domagano się zmiany przepisów.
Petycja do Sejmu: gminy zamiast właścicieli
Autorzy petycji postulowali zniesienie obowiązku samodzielnego odśnieżania chodników przylegających do prywatnych posesji. W zamian proponowali wprowadzenie opłaty, dzięki której odpowiedzialność za sprzątanie śniegu i lodu przejęłyby gminy. W uzasadnieniu wskazywano przede wszystkim na trudną sytuację seniorów, osób chorych i samotnych, dla których praca fizyczna w mrozie bywa realnym zagrożeniem dla zdrowia.
Rząd: przepisy nie będą zmienione
Sprawą zajęła się sejmowa Komisja do Spraw Petycji, która wystosowała do rządu postulat. Odpowiedź Ministerstwa Rozwoju i Technologii okazała się jednak jednoznaczna. Resort nie widzi podstaw do zmiany obowiązujących regulacji i odrzuca pomysł ustawowego przejęcia odśnieżania przez samorządy. Jak podkreśla wiceminister Tomasz Lewandowski, obecne przepisy mają długą historię i są głęboko zakorzenione w polskim porządku prawnym.
Minister przypomina, że obowiązek utrzymania chodników w czystości funkcjonuje w Polsce od okresu międzywojennego i był konsekwentnie podtrzymywany w kolejnych aktach prawnych. Administracja państwowa powołuje się także na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że nakładanie takich obowiązków na właścicieli nieruchomości nie narusza Konstytucji. Zdaniem TK prawo własności wiąże się również z określonymi powinnościami wobec społeczeństwa.
Dlaczego gminy nie przejmą odśnieżania?
W ocenie ministerstwa przejęcie tego zadania przez samorządy byłoby nie tylko kosztowne, ale także mało skuteczne. Lokalne służby nie byłyby w stanie wystarczająco szybko reagować podczas intensywnych opadów, co mogłoby doprowadzić do jeszcze większych problemów z bezpieczeństwem pieszych.
Jak można legalnie poradzić sobie z obowiązkiem?
Zaznacza się jednocześnie, że przepisy nie wymagają osobistego odśnieżania chodnika. Właściciel nieruchomości może zlecić te prace firmie zewnętrznej, skorzystać z pomocy bliskich lub sąsiadów. Istnieje również możliwość, aby rada gminy – na wniosek mieszkańców – przejęła obowiązek odśnieżania w zamian za opłatę, jednak decyzja ta ma charakter dobrowolny.
Za zaniedbanie obowiązku grożą sankcje finansowe, w tym mandat sięgający 1,5 tys. zł. Znacznie poważniejsze konsekwencje mogą jednak wynikać z odpowiedzialności cywilnej. Jeśli ktoś dozna urazu na nieodśnieżonym chodniku, właściciel nieruchomości może zostać zobowiązany do wypłaty odszkodowania.
Na razie zmian nie będzie
Stanowisko rządu jest jasne: przepisów nie planuje się zmieniać. Wraz z kolejnymi opadami śniegu odpowiedzialność za chodniki nadal spoczywa na właścicielach nieruchomości, tak jak było to przez dziesięciolecia.
