Na mieszkanie komunalne w Polsce czeka blisko 118 tys. gospodarstw domowych, a średni czas oczekiwania wynosi około trzech lat. Jak podaje biznes.interia.pl, sytuacja w gminach jest jednak bardzo zróżnicowana, a niewielka liczba oczekujących nie zawsze oznacza łatwiejszy dostęp do lokalu. Tymczasem w Sejmie utknęły prace nad przepisami ograniczającymi sprzedaż mieszkań komunalnych z wysokimi bonifikatami.
Mniej oczekujących, ale mieszkań też mniej
Rząd zwiększa nakłady na budowę i remonty mieszkań komunalnych oraz społecznych. Jednak prowadzona przez lata sprzedaż lokali należących do gmin znacznie uszczupliła ich zasób. Pod koniec 2025 r. na mieszkanie komunalne lub najem socjalny czekało 117,7 tys. gospodarstw domowych, o 1,4% mniej niż rok wcześniej. Jednocześnie spadła liczba nowych umów – według Andrzeja Prajsnara z portalu Tabelaofert w 2025 r. wynajęto 39,2 tys. lokali wobec 40,1 tys. rok wcześniej. Średni czas oczekiwania w latach 2023–2025 wynosił około trzech lat – 3,6 roku w przypadku najmu socjalnego i 2,5 roku komunalnego. Są to jednak wartości statystyczne, które znacząco różnią się między gminami.
Cztery miasta skupiają jedną szóstą oczekujących
Pod koniec 2025 r. tylko w Zabrzu, Łodzi, Wrocławiu i Wałbrzychu na mieszkanie od gminy czekało łącznie 19,4 tys. gospodarstw domowych, czyli około jednej szóstej wszystkich oczekujących. Na terenach wiejskich i w małych miastach kolejki są natomiast znacznie krótsze. Duże różnice dotyczą także czasu oczekiwania. W latach 2023–2025 w Głogowie wynosił on 2,5 roku, a w oddalonych o około 20 km Polkowicach – ponad 32 lata. W Warszawie było to 0,7 roku, a we Wrocławiu 6,5 roku.
Krótka kolejka nie zawsze oznacza łatwiejszy dostęp
Czas oczekiwania zależy nie tylko od liczby mieszkań, ale także od zasad ustalanych przez samorządy, m.in. kryteriów dochodowych. Jak wskazuje Andrzej Prajsnar, krótka kolejka może więc wynikać z bardziej restrykcyjnych warunków ograniczających liczbę uprawnionych. Aleksandra Krugły z Instytutu Rozwoju Miast i Regionów podkreśla, że długość kolejki nie powinna być traktowana jako miara skuteczności polityki mieszkaniowej gminy, ponieważ samorządy stosują różne zasady kwalifikacji. Jednocześnie rośnie wsparcie państwa dla budownictwa komunalnego i społecznego. W 2026 r. na Fundusz Dopłat przeznaczono ponad 4 mld zł, a w budżecie na 2027 r. wydatki na mieszkalnictwo zaplanowano na 5,8 mld zł.
Co dalej ze sprzedażą mieszkań z bonifikatami?
W Sejmie nadal pozostaje projekt Lewicy dotyczący sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatami. Po drugim czytaniu w grudniu 2025 r. ponownie skierowano go do dwóch komisji. Projekt nie zakłada zakazu sprzedaży mieszkań, lecz likwidację możliwości udzielania bonifikat przez rady gmin. Lokale mogłyby więc być sprzedawane po cenie rynkowej albo pozostawać w zasobie samorządu. Autorzy projektu wskazują, że od początku lat 90. liczba mieszkań komunalnych zmniejszyła się z blisko 2 mln do niespełna 800 tys., podczas gdy powstało nieco ponad 45 tys. nowych lokali. Do spadku zasobu przyczyniła się m.in. wieloletnia sprzedaż mieszkań z wysokimi, niekiedy sięgającymi 90% bonifikatami.
