Czad, nazywany cichym zabójcą, prowadzi do poważnych zatruć, a nawet śmierci. Tylko w 2024 roku strażacy interweniowali ponad 4,3 tys. razy w związku z ulatnianiem się tego gazu. 52 osoby zginęły z powodu zatrucia czadem. Dlatego tak ważne jest zabezpieczenie przed nim. Sprawdź, jak to zrobić.
Dlaczego czad jest groźny?
Czad to trujący gaz – CO, tlenek węgla – bezbarwny, bezwonny i bez smaku. Właśnie to powoduje, że jest śmiertelnie niebezpieczny. Nie można go wykryć za pomocą zmysłów. Do zatrucia tlenkiem węgla może dojść niepostrzeżenie, a ryzyko zatrucia wzrasta w sezonie grzewczym. Wbrew pozorom, zagrożenie istnieje nie tylko w domach, w których wykorzystywane są stare piece.
Jak dochodzi do zatrucia czadem?
Do zatrucia czadem dochodzi w wyniku jego ulatniania się, np. z instalacji grzewczej. Jeśli nie ma wentylacji, a człowiek przebywa w pomieszczeniu zamkniętym, z nagromadzonym czadem, wnika on do organizmu i blokuje transport tlenu do tkanek. Powoduje to szybkie niedotlenienie narządów, ponieważ czad, czyli molekuła złożona z jednego atomu węgla i jednego atomu tlenu, wchodzi w interakcję z hemoglobiną w krwi człowieka. Łączy się z nią o 200-300 razy łatwiej i trwalej niż tlen. Zastępuje jego miejsce, tworząc związek karboksyhemoglobiny. Krew traci zdolność prawidłowego transportu tlenu do komórek.
Zatrucie trudno samodzielnie rozpoznać, ponieważ objawy nie są jednoznaczne. Mogą być mylone ze zwykłym zmęczeniem czy osłabieniem organizmu w wyniku infekcji. Pojawia się ból głowy i nudności.
Organizm nie broni się samodzielnie. Zatrucie przebiega gwałtownie i wymaga natychmiastowej pomocy. Bez niej człowiek doświadcza niedotlenienia mózgu, serca i innych kluczowych narządów. Toksyczny czad powoduje zablokowanie procesu oddychania komórkowego. Chory w stanie krytycznym doświadcza:
- silnych bólów głowy,
- bólu w klatce piersiowej,
- omdleń,
- silnych drgawek,
- zaburzenia rytmu serca.
Wkrótce traci przytomność, zapada w śpiączkę, a w wielu przypadkach umiera.
Czy Twój dom jest zagrożony czadem?
Dom może być zagrożony czadem, jeśli znajdują się w nim urządzenia zasilane gazem lub piece starej generacji. Tlenek węgla pojawia się, jeśli urządzenia grzewcze działają bez odpowiedniej wentylacji. Prowadzi to do niepełnego spalania przy niedostatecznej ilości tlenu i uwalniania toksycznego gazu do pomieszczeń.
Strażacy alarmują, że czad nie jest problemem wyłącznie starych domów. W 2024 roku ich interwencje były spowodowane w wielu przypadkach skutkami awarii w nowoczesnych systemach grzewczych i bojlerach gazowych. Najczęściej przyczyną były nieprawidłowo działające kominy lub wentylacja. Zatrucia czadem wynikają z:
- usterek systemów grzewczych, głównie pieców gazowych, węglowych lub olejowych,
- braku profesjonalnego serwisu urządzeń, w wyniku czego dochodzi do rozszczelnienia np. pieców,
- zatkanych i nieszczelnych kominów, które nie są w stanie odprowadzić spalin na zewnątrz,
- zablokowanego przepływu powietrza przez niedrożną wentylację.
Jak zabezpieczyć dom przed czadem?
Możesz zabezpieczyć swój dom lub mieszkanie przed czadem wykonując regularne przeglądy urządzeń grzewczych, dbając o sprawność wentylacji i używając czujników wykrywających tlenek węgla. Takie urządzenia powinny być certyfikowane, z oznaczeniem PN-EN 50291 i znakiem CE. Od grudnia 2024 roku atestowane czujniki muszą być montowane we wszystkich nowych budynkach mieszkalnych. Od 2026 roku obowiązek ten obejmie starsze i nowe nieruchomości handlowe, produkcyjne i magazynowe, a od czerwca 2026 roku również obiekty hotelarskie.
Konieczne jest czyszczenie przewodów kominowych oraz wentylacyjnych. Przepisy prawa budowlanego nakładają na właścicieli domów jednorodzinnych i administrację w budynkach wielorodzinnych przeprowadzanie przeglądów kominiarskich i kontroli wentylacji. Ważny jest też coroczny serwis techniczny urządzeń grzewczych.
