Kupując dom, koncentrujemy się na cenie, kosztach kredytu czy wydatkach związanych z remontem. Warto jednak pamiętać, że transakcja może wiązać się także z obowiązkiem podatkowym. Dobra wiadomość jest taka, że w wielu przypadkach można uniknąć podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), oszczędzając nawet kilkanaście tysięcy złotych.
Podatek od czynności cywilnoprawnych dotyczy przede wszystkim zakupu domu na rynku wtórnym. Jego wysokość wynosi 2 proc. wartości nieruchomości wskazanej w akcie notarialnym. Oznacza to, że osoba kupująca dom za 700 tys. zł musi liczyć się z dodatkowym wydatkiem w wysokości 14 tys. zł. Obowiązek rozliczenia PCC powstaje w momencie zawarcia umowy sprzedaży. W praktyce formalności związane z pobraniem i odprowadzeniem podatku najczęściej realizuje notariusz.
Zakup od dewelopera bez PCC
Zwolnieni z konieczności zapłacenia podatku PCC są nabywcy realizujący transakcję na rynku pierwotnym. Dotyczy to zakupu bezpośrednio od dewelopera lub innego podmiotu będącego płatnikiem VAT. W takim przypadku podatek VAT jest już uwzględniony w cenie nieruchomości.
Dla domów o powierzchni do 300 metrów kwadratowych obowiązuje preferencyjna stawka 8 proc. Jeżeli powierzchnia jest większa, część przekraczająca ten limit objęta jest stawką 23 proc. Kluczowa zasada brzmi: jeśli transakcja podlega opodatkowaniu VAT, kupujący nie płaci już PCC. Dzięki temu nabywcy domów od deweloperów unikają dodatkowego obciążenia podatkowego.
Pierwsza nieruchomość zwolniona z podatku
Od 31 sierpnia 2023 roku obowiązują przepisy, które wprowadziły zwolnienie z PCC dla osób kupujących swoją pierwszą nieruchomość mieszkalną na rynku wtórnym. Zwolnienie obejmuje zakup:
- domu jednorodzinnego,
- mieszkania,
- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego,
- spółdzielczego własnościowego prawa do domu jednorodzinnego.
Warunkiem skorzystania z ulgi jest brak posiadania wcześniej prawa własności do innej nieruchomości mieszkalnej lub udziału w niej. Wyjątek dotyczy udziałów odziedziczonych, pod warunkiem że nie przekraczają one 50 proc. własności. Ograniczenie obejmuje również nieruchomości położone poza granicami Polski. Dla wielu młodych osób kupujących pierwszy dom oznacza to oszczędność sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Zaniżanie ceny może się nie opłacać
Próba sztucznego obniżenia wartości nieruchomości w akcie notarialnym to rozwiązanie, które może przynieść więcej problemów niż korzyści. Szczególnie uważnie analizowane są transakcje zawierane pomiędzy członkami rodziny lub znajomymi, gdy cena znacząco odbiega od realiów rynkowych.
Jeżeli urząd skarbowy zakwestionuje wartość nieruchomości, kupujący będzie musiał dopłacić brakujący podatek. W przypadku wykrycia nieprawidłowości po dłuższym czasie pojawią się również odsetki za zwłokę.
Najprostszym sposobem na uniknięcie podatku od zakupu domu jest nabycie nieruchomości od dewelopera lub skorzystanie ze zwolnienia przysługującego osobom kupującym pierwsze mieszkanie lub dom. To rozwiązania w pełni zgodne z prawem, które pozwalają ograniczyć koszty transakcji bez ryzyka sporów z fiskusem.
